Kempense hoevezuivel

Het zit in de genen, "langs beide kanten" zegt 4de generatie Jan Boonen, “zowel langs moederskant als langs vaderskant.” In tegenstelling tot de Kempenaars met maar één koe werd alle melk op de hoeve verwerkt tot boter, en dus botermelk, en tot plattekaas. Alles werd op de hoeve verkocht, de kleinere boeren daarentegen verkochten hun melk aan de vele lokale melkerijen. Een bewuste keuze gemaakt door de familie Boonen, naast de keuze voor een lokaal runderras en de keuze om zuivel te maken op basis van rauwe melk.

De keuze voor het roodbonte MRIJ-ras

Een andere constante op Catharindal is het runderras, de rood-witte dieren van het in oorsprong Nederlandse MRIJ-ras (Maas-Rijn-Ijsel-ras) zorgen voor een vetrijke en eiwitrijke melk. Het ras wordt reeds sinds het midden van de 19de eeuw ingezet voor het verbeteren van het roodbonte Kempische rund. De keuze voor deze dieren maakt het zelf verwerken van de melk nog rendabel meldt Jan. De kudde telt zo’n honderdtal koeien die minimum 120 dagen grazen op dertig hectare gras- en klaverweiden. Dit menu wordt aangevuld met zoveel als mogelijk eigen gewassen.

Kiezen voor smaakvolle, rijke rauwe melk

Kiezen voor zuivel van rauwe melk is niet zo eenvoudig, het vergt extra kennis en aandacht bij de productie. De familie Boonen heeft het in de vingers. En het biedt voordelen, bij het werken met  rauwe melk blijven de enzymen, vitamines en mineralen bewaard in oorspronkelijke toestand. We kennen vooral de rauwe melk kazen maar ook boter, botermelk en plattekaas krijgen hierdoor extra smaak!

Bezoek de hoeve

Je kan er niet alleen terecht in de hoevewinkel, er zijn tal van activiteiten en je kan er zelfs logeren! Te ontdekken op Catharinadal | Kaasmakerij Catharinadal.

Interview: Kaasmakerij Catharinadal

Jullie verwerken al minstens vier generaties melk op de hoeve. Hoe is het bedrijf gegroeid?

Jan: "Onze bomma en bompa maakten al kaas. De oude kaasvormen uit die beginperiode hebben we trouwens nog altijd. Bij de derde generatie, mijn vader Peter en zijn broer Bert, werden de boerderij en de kaasmakerij opgesplitst. Beide takken zijn daarna verder gegroeid. Vandaag staat Bert aan het hoofd van de boerderij en Peter van de kaasmakerij. Zelf ben ik in 2023 als vierde generatie mee in de zaak gestapt. Vandaag zijn we met een team van tien vaste medewerkers. Als je ook onze flexi's, studenten en gidsen meetelt, komen we aan meer dan twintig helpende handen."

Was het voor jou vanzelfsprekend om in het familiebedrijf te stappen?

"Nee. We kregen thuis alle vrijheid om te studeren en ons eigen pad te kiezen. Binnen de familie hebben we bovendien één belangrijke regel: voor je in het bedrijf stapt, moet je eerst vijf jaar ergens anders gewerkt hebben.

Zo doe je ervaring op in een andere werkomgeving en maak je de keuze voor het familiebedrijf heel bewust. Je moet hier echt wíllen komen werken. Zelf werk ik nu voornamelijk in de kaasmakerij en hou ik me onder andere bezig met de organisatie."

Wat doen jullie vandaag nog zoals vroeger?

"Onze melk is nog altijd heel authentiek. We houden vast aan oude roodbonte koeienrassen, voornamelijk MRIJ. Diezelfde traditie vind je terug in onze producten en recepten. Onze plattekaas, boter en kazen maken we al jarenlang volgens vertrouwde recepten. Later kwamen daar ook desserts en ijs bij.

Natuurlijk is niet alles hetzelfde gebleven. Het afromen van de melk gebeurt tegenwoordig machinaal in plaats van met de hand. Ook voor het boteren gebruiken we nu een roestvrijstalen boterstan in plaats van een houten exemplaar. Gek genoeg werkte die houten boterstan soms gemakkelijker, omdat de boter minder aan het hout bleef kleven.Andere stappen doen we nog altijd volledig met de hand. De plattekaas laten we bijvoorbeeld uitlekken in katoenen zakken en onze boter wordt nog met houten boterplankjes gevormd.”

Jullie zijn vooral bekend als kaasproducent. Waarom blijven jullie ook boter, botermelk en plattekaas maken?

"Omdat die producten al eeuwenlang in deze streek worden gemaakt. We zouden het heel jammer vinden als het ambacht verloren zou gaan. Door melk te verwerken tot boter, botermelk of plattekaas kon voeding vroeger langer worden bewaard. Tegelijk ontstaat door fermentatie een smaak die je niet krijgt door simpelweg additieven toe te voegen. Het vraagt veel zorg en aandacht om die producten te maken, maar dat hebben we er graag voor over. En eerlijk gezegd kunnen we zelf ook niet zonder."

Waarom willen jullie die oude zuiveltraditie blijven voortzetten?

"Het boeren en het verwerken van melk zit in ons bloed. Dat krijg je er niet zomaar uit. Tegelijk willen we mensen opnieuw laten kennismaken met oude fermentatie- en bewaarmethoden.

We vinden het fascinerend hoe mensen vroeger, zonder sterilisatie, koeling, diepvriezers of bewaarmiddelen, hun oogst en voeding toch een heel jaar konden bewaren. Van die kennis willen we zoveel mogelijk behouden."

Waar kunnen mensen jullie streekproducten kopen?

"Eerst en vooral in onze eigen hoevewinkel. Daarnaast werken we samen met kaaswinkels, andere hoevewinkels en producenten die hun eigen assortiment aanvullen met onze boter, botermelk en plattekaas.

De korte keten staat bij ons centraal. We vinden het belangrijk dat de afstand tussen producent en consument zo klein mogelijk blijft."

Hoe ziet de toekomst van Catharinadal eruit?

"We willen vooral behouden wat we vandaag hebben en de samenwerking met andere hoevewinkels versterken. Daarnaast willen we ons voer volledig zelf winnen en onze impact op het milieu verder verkleinen.

We hebben al geïnvesteerd in zonnepanelen en batterijen en willen het productieproces verder elektrificeren. Maar bovenal willen we ervoor zorgen dat onze streekproducten blijven bestaan. We zijn heel trots dat we streekproducent mogen zijn."