Productfiche

• Herkomst: Antwerpse en Limburgse Kempen
• Ingrediënten: varkensspek (liesvet), peper, zout, aardappel, ui
• Andere benamingen: zoete lies, reuzel, varkensvet
• Gebruik: op de boterham of als vetstof om te bakken

Eetbaar erfgoed

Smout maakte vroeger deel uit van de stevige dagelijkse kost, zowel op de boterham als in de keuken. En het wordt nog steeds of opnieuw gesmaakt, dat merkt Keurslager Van Hoof in Mol die naast Kempense smout ook rundvet en schaapvet verkoopt.

Kempische smout is zeer licht gekruid, met peper en zout, en zonder kaantjes. Het is ideaal als bakmiddel. Voor op de boterham strooit men er nog wat zout op en/of bruine kandijsuiker… pure nostalgie!

Kempens smout maken

Ambachtelijk smout maken is een intensief karwei: het gemalen liesvet wordt gedurende 3 uren onder voortdurend roeren gekookt; het gesmolten vet wordt gezeefd, de kaantjes worden bewaard voor andere bereidingen; tenslotte volgt het afkoelingsproces waarbij opnieuw regelmatig geroerd wordt. Resultaat is een homogene smeuïge massa die ook nog eens lang bewaart. 

Het Kempens smout wordt tijdens het smelten op smaak gebracht met rauwe aardappel en een ui en is licht gekruid. Bij Keurslager Van Hoof gaan de potjes Kempense smout vlot over de toog. De klanten voegen smout toe aan hun brooddeeg of smeren het op de boterham samen met witte of bruine suiker. En de lekkerste patatjes bak je in smout. 

FAQ’s

Wat is smout?

Smout wordt verkregen door het spekvet, voornamelijk van de varkensbuik, te smelten. Wat overblijft is het gesmolten vet en niet-smeltbare restjes die we "kaantjes" noemen. Kaantjes worden meestal verwerkt in vleeswaren zoals pensen of kipkap.

Wat is het verschil tussen smout en reuzel?

Reuzel is Noord-Nederlands voor smout, het sijpelde Vlaanderen binnen onder andere via de slagershandboeken uit de jaren 1940.

Kan je smout maken met vet van runderen of schapen?

Elk van deze vetten hebben eigenschappen eigen aan hun grondstof:

• bij smout is de grondstof zuiver varkensspek, gesmolten spek is op kamertemperatuur smeuïg en smeerbaar;
• gesmolten rund- of schapenvet wordt op kamertemperatuur hard, het is niet smeerbaar maar wordt gesmolten voor gebruik, voornamelijk om te frituren of bakken.

Worden smoutebollen in deze vetstof gebakken?

Neen, de term smout werd ook gebruikt voor een plantaardige olie geslagen uit raap- of koolzaad. Het slagen van olie gebeurde in een slagmolen. Je vindt de term ook terug in de familienaam "Olieslaeger".